Tybet - dach swiata

Tybetu, jego madrosci i zawilosci nauki, utozsamianej przez Europejczykow z religia, nie sposob zrozumiec. Jak sie wydaje, nawet upowszechniajacy lamaizm tybetanski, pochodzacy z naszej kultury i wsrod nas uchodzacy za "tybetanczykow", tylko musneli wielka tajemnice Dachu Swiata.
Kraj sniegu - kraj krwi
Zabor Tybetu przez Chinczykow w latach piecdziesiatych, wybuchajace co rusz powstania narodowowyzwolencze czy ucieczka poza granice w latach piecdziesiatych niekwestionowanego szefa panstwa i religii XIV Dalaj Lamy, to jakby tylko sekwencja puszczanego na okraglo od wiekow tego samego filmu: wolnosc - ingerencja chinska – wolnosc - ingerencja chinska ...
Przykladem ciaglosci konfliktow miedzy tymi narodami (paralaksa do losow Polski i Rosji az nadto widoczna), to chociazby rok 1683 i czas reinkarnacji VI Dalaj Lamy. Roznil sie od swoich poprzednikow miedzy innymi tym, ze kochal kobiety, pisal wspaniale utwory milosne i nie wykazywal w zadnym stopniu zainteresowanie zyciem klasztornym. W jego wiec imieniu rzadzil krajem regent, Sangje Gjaco, sprzymierzony z mongolskim plemieniem Ojratow, niechetnie patrzacy na sasiednie zaborcze Chiny rzadzone przez dynastie mandzurska.

W tym czasie w Chinach wladze objal drugi cesarz z tej dynastii, K'ang-si. Ten tez zerkal nieprzychylnie, ale na przymierze mongolsko-tybetanskie, ktore znacznie wzmacnialo niezaleznosc Tybetu. Udalo mu sie zbuntowac czesc arystokracji mongolskiej przeciw rzadom Sangje Gjaco. W 1706 r. wojska chinskie zdobyly stolice kraju Lhase. Regent zginal. Dalaj Lama udal sie na dobrowolna emigracje, by nie komplikowac sytuacji politycznej panstwa (wyslannicy chinscy i tak go zamordowali). Po latach walk chinsko-tybetansko-mongolskich nowy VII Dalaj Lama podpisal z Chinami w 1721 r. dekret, w ktorym stwierdzono, ze Tybet jest lennikiem Chin.
W kolejnych latach i stuleciach bylo podobnie. Chinczycy zawsze probowali wcielic Tybet w obszar swojego oddzialywania, gdy tylko zdolal sie uniezaleznic. Znajdowali zawsze jakichs stronnikow wewnatrz panstwa, a kiedy tych braklo, to odpowiednia ideologie i calosc jakby wracala do poczatku. Niezmiennym pozostawal tylko autorytet Dalaj Lamy, jako glowy panstwa i religii, szanowanego nawet przez Chiny. Dochodzilo wrecz do paradoksalnych z naszego punktu widzenia sytuacji (przykladem panowanie dynastii Qing w Chinach), ze Dalaj Lama byl najwyzszym duchowym przywodca religii panstwowej Kraju Srodka, a w pewnych okresach w hierarchii stal nawet wyzej, niz cesarz.